Waarom hebben wij iconen?

By CopticBot.ai (Coptic Space Inc.) · Last reviewed 2026-10-10

In de Koptisch-Orthodoxe Kerk zijn iconen geen versieringen of schilderijen in de wereldse zin van het woord. Een icoon (afgeleid van het Griekse, wat "beeld" of "gelijkenis" betekent) is een venster naar de eeuwigheid.

Wij hebben en vereren iconen om de volgende fundamentele theologische en spirituele redenen:

1. De Incarnatie: God werd zichtbaar

De belangrijkste reden voor het bestaan van iconen is de menswording van onze Heer Jezus Christus. Vóór de komst van Christus was het verboden om God af te beelden, omdat Hij onzichtbaar en onstoffelijk was. Maar zoals de Heilige Athanasius de Grote en de Heilige Cyrillus van Alexandrië leerden: de het Woord is vlees geworden.

Omdat God een menselijk gezicht aannam, mogen wij Hem afbeelden. Het weigeren van iconen (zoals sommige protestantse groepen doen) is indirect een ontkenning dat God werkelijk mens is geworden.

2. Onderwijs voor de gelovigen

Historisch gezien werden iconen de "bijbel voor de ongeletterden" genoemd. In de vroege eeuwen konden veel mensen niet lezen. Door de iconen in de Kerk konden zij de heilsgeschiedenis zien: de geboorte van de Heer uit de Moeder Gods, Zijn kruisiging, opstanding en de levens van de martelaren.

3. Gemeenschap met de Heiligen

Wanneer wij bidden voor een icoon, herinnert dit ons eraan dat de heiligen niet dood zijn, maar levend in Christus. De Kerk bestaat uit de strijdende Kerk (wij op aarde) en de zegevierende Kerk (de heiligen in de hemel). Iconen maken deze onzichtbare wolk van getuigen present tijdens onze gebeden en de Liturgie.

• We gebruiken iconen van bijvoorbeeld St. Petrus de Zegel der Martelaren om kinderen te leren over standvastigheid in het geloof tegenover ketters zoals Arius. De halo om zijn hoofd symboliseert het goddelijke licht dat in hem schijnt.

4. Verering vs. Aanbidding (Verschil met afgoden)

Het is cruciaal om te begrijpen dat wij iconen vereren (proskynesis) en niet aanbidden (latreia).

• Aanbidding komt alleen toe aan God.
• Verering is een teken van respect en liefde voor de persoon die op de icoon staat afgebeeld. De eer die wij aan de icoon bewijzen, gaat over op het "oertype" (de persoon zelf). Als wij een icoon kussen, kussen we niet het hout of de verf, maar tonen we liefde aan Christus of Zijn heiligen.

5. De Icoon als Gebed en Genade

Een Koptische icoon wordt "geschreven" met gebed en vasten door de iconograaf. Na de voltooiing wordt de icoon gezalfd met de Heilige Myron-olie door de bisschop of priester. Hierdoor wordt de icoon een gewijd object waardoor Gods genade kan werken. Er zijn talloze verslagen in onze traditie van iconen die tranen van olie vergoten of waardoor wonderen van genezing plaatsvonden.

Kenmerken van de Koptische Icoon

Onze iconen hebben een specifieke stijl die verschilt van de westerse kunst (die vaak te realistisch of emotioneel is):

• Grote ogen: Symboliseren spiritueel inzicht en het kijken naar de eeuwigheid.
• Kleine mond: Symboliseert het bedwingen van de tong en het zwijgen in gebed.
• Grote oren: Om het woord van God te horen.
• Frontale houding: De heiligen kijken ons aan, wat uitnodigt tot een persoonlijke relatie en dialoog tijdens het gebed.

In tegenstelling tot de beeldenstormers of de protestanten die iconen als "afgoderij" bestempelen, houden wij vast aan de leer van de Zevende Oecumenische Raad en de vaders van Alexandria: de icoon is een heilige noodzaak om de realiteit van Gods koninkrijk in ons midden te ervaren.

Heilig is de heerlijkheid van God die reflecteert in Zijn heiligen door deze gezegende beelden.